Cynllun Masnachu Teg ym Maes Gwybodaeth

Mae Prif Weithredydd Tŷ’r Cwmnïau, Gareth Jones, wedi ymrwymo i ymuno â’r Cynllun Masnachu Teg ym Maes Gwybodaeth (IFTS).  Caiff y cynllun ei redeg gan y Swyddfa Gwybodaeth Sector Cyhoeddus (OPSI) a’i ddiben yw gosod ac asesu safonau ar gyfer cyrff yn y sector cyhoeddus.  Mae’n mynnu iddynt annog ailddefnyddio gwybodaeth a chyrraedd safon o degwch a thryloywder.  Mae Tŷ’r Cwmnïau yn ymdrechu i ennill achrediad llawn o dan yr IFTS, fydd yn sicrhau y gall ailddefnyddwyr gwybodaeth y sector cyhoeddus fod yn hyderus y cânt eu trin yn rhesymol ac yn deg gan ddarparwyr gwybodaeth y sector cyhoeddus.

Cliciwch yma i weld Datganiad Ymrwymiad y Prif Weithredydd (PDF 22KB ar gael yn Saesneg yn unig)

Cyn y gall Tŷ’r Cwmnïau ennill achrediad o dan yr IFTS, rhaid iddo ddilyn proses ddilysu i fodloni OPSI y gall gwrdd â’i ymrwymiad.  Mae’r broses ddilysu hon bellach ar waith a byddwn yn cyfleu manylion rheolaidd am y cynnydd a wneir.

Cynllun Masnachwyr Gwybodaeth Deg

Cafodd y Cynllun ei lansio’n wreiddiol yn 2003 ond cafodd ei symleiddio yn 2005 i helpu cyrff yn y sector cyhoeddus i fodloni eu cyfrifoldebau o dan y Gyfarwyddeb Ewropeaidd newydd ar Reoliadau Ailddefnyddio Gwybodaeth y Sector Cyhoeddus 2005 (OS 2005/1515).  Nod y Rheoliadau yw hybu ailddefnyddio gwybodaeth y sector cyhoeddus drwy ddileu rhwystrau sy’n atal ei hailddefnyddio, a’r bwriad yw y bydd hyn yn ysgogiad i ddatblygu cynhyrchion a gwasanaethau gwybodaeth newydd arloesol ledled Ewrop, gan hybu’r diwydiant gwybodaeth. Mae’r Rheoliadau ar gael drwy edrych ar wefan OPSI.

Mae’r Cynllun yn ategu nod y Rheoliadau drwy gadw at bum egwyddor sylfaenol:

• Bod yn agored
• Tryloywder
• Tegwch
• Cydymffurfio
• Her

Mae’n ei gwneud yn ofynnol i gyrff yn y sector cyhoeddus roi hwb i ailddefnyddio gwybodaeth a chyrraedd safon o degwch a thryloywder.  Mae rhagor o wybodaeth am Gynllun Masnachwyr Gwybodaeth Deg ar gael drwy edrych ar wefan OPSI.

Mae Tŷ’r Cwmnïau wrthi’n ceisio ennill achrediad llawn o dan y Cynllun, sy’n sicrhau y gall ailddefnyddwyr gwybodaeth y sector cyhoeddus fod yn hyderus y cân nhw eu trin yn rhesymol ac yn deg gan ddarparwyr gwybodaeth yn y sector cyhoeddus.

Hawlfraint a hawlfraint y Goron

Mae hawlfraint yn perthyn fel arfer i’r person neu’r sefydliad a greodd y gwaith.  Yn achos gweithiau hawlfraint a gynhyrchwyd gan weision sifil, i’r Goron y mae’r hawlfraint yn perthyn ac mae’n gymwys i’w diogelu drwy hawlfraint y Goron o dan adran 163 o Ddeddf Hawlfraint, Dyluniadau a Phatentau 1988. Does dim hawlfraint yn perthyn i adrannau o’r Llywodraeth yn eu hawl eu hunain.

Mae’r deunyddiau sy’n cael eu cyhoeddi gan Dŷ’r Cwmnïau yn ymrannu’n fras yn ddau gategori:

a) Deunyddiau sydd wedi’u cynhyrchu gan Dŷ’r Cwmnïau
Mae deunyddiau o’r math hwn (er enghraifft llyfrynnau cyfarwyddyd) yn dod o dan amddiffyniad hawlfraint y Goron, ac mae Tŷ’r Cwmnïau yn rheoli’r hawlfraint hon o dan Awdurdod sydd wedi’i ddirprwyo gan Reolwr Gwasg Ei Mawrhydi (HMSO).  Mae hawlfraint y Goron yn gymwys hefyd ar gyfer hawliau cronfeydd data, logos a delweddau gweledol.  Gall unrhyw ddeunydd o dan amddiffyniad hawlfraint y Goron sydd gan Dŷ’r Cwmnïau (heblaw’r Arfbais Frenhinol a logos adrannau neu asiantaethau) gael ei atgynhyrchu yn rhad ac am ddim ar unrhyw ffurf neu mewn unrhyw gyfrwng ar yr amod ei fod yn cael ei atgynhyrchu’n fanwl-gywir ac nad yw’n cael ei ddefnyddio mewn cyd-destun camarweiniol. Pan fo unrhyw rai o’r eitemau sydd o dan hawlfraint y Goron yn cael eu hailgyhoeddi neu eu copïo i bobl eraill, mae’n rhaid nodi ffynhonnell y deunyddiau a chydnabod statws yr hawlfraint.  Os caiff hawlfraint y Goron ei thorri, mae Rheolwr Gwasg Ei Mawrhydi wedi awdurdodi Tŷ’r Cwmnïau i gymryd unrhyw gamau cyfreithlon angenrheidiol i gywiro’r mater.

b) Deunyddiau ar y gofrestr gyhoeddus
Ac eithrio categori bach o ddeunyddiau sy’n esempt rhag y gofynion ynghylch datgelu statudol, mae’r gyfraith yn golygu ei bod yn ofynnol i’r Cofrestrydd drefnu bod yr wybodaeth yn y dogfennau a anfonir ato ar gael i’w harchwilio gan y cyhoedd.  Trefnir bod gwybodaeth ar y gofrestr gyhoeddus ar gael yn rhinwedd cymeradwyaethau sy’n cael eu rhoi gan y Cofrestrydd yn unol ag adran 47 o Ddeddf Hawlfraint, Dyluniadau a Phatentau 1988 ac Atodlen 1 i’r Rheoliadau Cronfeydd Data (OS 1997/3032).  Nid yw Tŷ’r Cwmnïau’n gosod dim rheolau na gofynion o ran sut mae’r wybodaeth ar y gofrestr gyhoeddus yn cael ei defnyddio. 

Polisi Hawlfraint Tŷ’r Cwmnïau